Ik zat in een zaal vol medewerkers toen de directeur het nieuws bracht. Trots. Een beetje te trots, achteraf. “De saaie klussen doen we voortaan niet meer zelf,” zei hij. “Die hebben we geautomatiseerd.”
Een vrouw stak haar hand op. Ze wachtte even voor ze sprak. “Ik snap de keuze,” zei ze. “Maar ik vond dit werk niet saai. Ik hield van mijn werk.” De zaal knikte.
De directeur wist even niet wat hij moest zeggen. Hij had van tevoren niet nagedacht over wat automatisering zou betekenen voor de mensen in zijn organisatie. Alleen over wat het zou opleveren.
Dit ben ik nooit vergeten. En ik denk er de afgelopen tijd steeds vaker aan terug, nu AI-systemen in hoog tempo werk overnemen van medewerkers. We staan voor een digitale transformatie die groter is dan alles wat we eerder hebben meegemaakt.
De vraag is: gaan we dezelfde fout maken?
Wat TNO zegt en waarom het je zou moeten raken
TNO deed er onderzoek naar: wat betekent AI op de werkvloer voor medewerkers? De bevindingen zijn helder, maar worden nog te weinig gehoord in bestuurskamers.
Taken verdwijnen, andere komen erbij en die zijn complexer. Dat klinkt misschien als een mooie upgrade, maar er zit een addertje onder het gras: de eenvoudige, routinematige taken boden medewerkers herstelruimte. Een moment om even adem te halen tussen zwaarder concentratiewerk door.
Als die wegvallen, verdwijnt ook die buffer. Wat overblijft is voortdurende mentale inspanning. Met als risico: meer stress, meer uitval en minder werkplezier.
In mijn werk als spreker werkgeluk zie ik hoe dit direct invloed heeft op hoe mensen hun werk ervaren.
Er is nog iets wat in het onderzoek opvalt: medewerkers raadplegen steeds vaker AI in plaats van een collega. Of dat een goede ontwikkeling is, vraag ik me ernstig af.
Want wat verdwijnt er als je niet meer naar je collega loopt met een vraag? Niet alleen het antwoord. Je verliest een moment van verbinding. Een informeel gesprek. Misschien een grap. Zeker een stukje van het sociale weefsel dat een team bij elkaar houdt.
Dat weefsel is precies waar collectieve kracht van gemaakt is.
We hebben het IK geoptimaliseerd. En het WIJ vergeten
Al jaren investeren organisaties massaal in het individu. Persoonlijke ontwikkelplannen, individuele beoordelingsformulieren, leiderschapsprogramma’s voor high potentials. Alles sneller, beter, meer.
Jij bent verantwoordelijk voor jouw succes. En dus ook voor jouw falen. Terwijl iedereen druk was met het ontwikkelen van het IK, hebben we het WIJ verwaarloosd.
AI kan die trend versterken. Een medewerker met een AI-tool die alles voor hem uitzoekt, hoeft minder met zijn team te sparren. Wordt minder afhankelijk van collega’s. Groeit minder door wrijving, dialoog en gedeeld nadenken.
En de organisatie als geheel? Die verliest langzaam de collectieve intelligentie die nodig is voor complexe vraagstukken. Maar het hoeft niet zo te gaan. AI kan ook een uitnodiging zijn om het anders te doen.
Klarna deed het experiment. En leerde iets belangrijks
De CEO van Klarna sprak er openlijk over: ze begonnen vol overtuiging met AI voor klantcontact. Chatbots vervingen medewerkers. Efficiënt, snel, schaalbaar. En toen bleek dat klanten liever praatten met een mens
Klarna koos bewust weer voor menselijk klantcontact. Omdat klanten verbinding zoeken, niet alleen een antwoord. Dat is een belangrijk signaal voor elke organisatie die nadenkt over automatisering.
De vraag is niet: kan AI dit?
De vraag is: wat willen wij dat mensen doen als AI dit overneemt?
Wat als je tijd terugkrijgt?
Ik snap de verleiding om de vrijgekomen tijd te gebruiken voor nog meer productiviteit. Meer output. Sneller groeien.
Maar wat als je die tijd anders inzet?
- Eindelijk tijd om écht goed samen te werken
- Persoonlijke aandacht voor de klant
- Collega’s opleiden in de praktijk
- Ruimte voor reflectie en nieuwe ideeën
- Stilstaan bij de vraag: waarom doen we dit eigenlijk samen?
Als spreker samenwerken zie ik dat juist hier het verschil ontstaat tussen organisaties die versnellen en organisaties die verdiepen.
Stel de vraag voordat je implementeert
De gevolgen van AI worden vaak pas zichtbaar nadat de technologie is ingevoerd. Dat patroon herken ik. Ik zag het in die zaal, bij die directeur die vergat te vragen: wat betekent dit voor de mensen?
De medewerkers die routineuze taken doen, zijn vaak juist degenen die de nuance zien. Die de klantvraag achter de klantvraag horen. Die nieuwe collega’s helpen zonder dat iemand het vraagt.
Betrek hen. Vraag wat ze waardevol vinden. Wat ze willen behouden. Wat ze willen leren. De beste digitale transformaties zijn niet de snelste. Het zijn de meest menselijke.
Veelgestelde vragen over AI op de werkvloer
Wat zegt TNO over de impact van AI op medewerkers?
TNO concludeert dat routinematige taken verdwijnen, waardoor werk mentaal zwaarder wordt. De herstelruimte verdwijnt en sociale interactie neemt af, wat impact heeft op werkgeluk en samenwerking.
Welke taken kan AI het beste overnemen?
AI is sterk in repetitieve en datagedreven taken. Waar AI tekortschiet, is in werk dat menselijke verbinding, context en empathie vraagt.
Hoe betrek je medewerkers bij de invoering van AI?
Begin vóór de implementatie. Betrek medewerkers actief, maak het een gezamenlijk proces en voorkom top-down beslissingen.
Wat is collectieve kracht?
Collectieve kracht is het vermogen van een team om samen meer te bereiken dan individueel. AI kan dat versterken, maar nooit vervangen.
Is het realistisch om tijd te gebruiken voor samenwerking?
Ja, maar alleen als je daar bewust voor kiest. Zonder sturing wordt tijd automatisch weer gevuld met productiviteit. Die vrouw in de zaal had gelijk.
Niet al het routinematige werk is saai. Sommige taken dragen bij aan verbinding, werkplezier en identiteit. Als je die automatiseert zonder na te denken over wat je verliest, verlies je meer dan je denkt. AI is er. Dat gaat niet veranderen.
Maar hoe je het inzet, hoe je medewerkers betrekt en waar je ruimte voor maakt, dat is een keuze. En die keuze bepaalt of jouw organisatie straks meer IK heeft, of meer WIJ.
Op zoek naar een spreker werkgeluk over AI en menselijke verbinding
AI verandert ons werk, maar werkgeluk en samenwerking blijven mensenwerk. Als spreker werkgeluk, help ik organisaties om technologie en menselijkheid in balans te brengen. Zodat efficiëntie niet ten koste gaat van verbinding, maar deze juist versterkt.
Wil je ontdekken hoe AI kan bijdragen aan werkgeluk én samenwerking in jouw organisatie? Neem eens contact met me op. Ik kom graag met je sparren.
