Als je aan een goede samenwerking denkt dan komt vast in je op een team met een goede sfeer en waarbij het werk soepel verloopt. Toch schuilt daar een valkuil. Want wat als te veel eensgezindheid ontstaat?
Tijdens een training riep een team enthousiast: “Wij denken over veel dingen hetzelfde. Dat maakt het werken zoveel makkelijker.”
Het klonk als een compliment aan zichzelf. En ergens is dat ook zo: eensgezindheid zorgt voor snelheid, rust en onderlinge verbondenheid. Maar… het team had ook een probleem. Vernieuwing kwam moeizaam van de grond en samenwerking met andere teams liep vast.
Te veel eensgezindheid kan gevaarlijk zijn
Hoewel harmonie prettig voelt, is het zelden de basis voor duurzame teamontwikkeling. Wie te veel in gelijkgestemdheid blijft hangen, loopt het risico op groepsdenken of zelfs groepspolarisatie. Beide termen komen uit de sociale psychologie en wijzen op hetzelfde fenomeen: het wegvallen van alternatieve perspectieven.
In groepen waarin het belangrijker is om het met elkaar eens te zijn dan om kritisch te denken, verdwijnen nuance, creativiteit en vernieuwingskracht. Juist in complexe organisaties of in tijden van verandering is dat een groot risico.
Wetenschappelijk bewijs: diversiteit maakt teams slimmer
De Amerikaanse onderzoeker Irving Janis beschreef al in de jaren ’70 hoe groepsdenken kan leiden tot slechte beslissingen. Recente onderzoeken, zoals die van Smith, Thomas en Bliuc (2024), laten zien dat als mensen elkaar voortdurend bevestigen, het groepsstandpunt een soort identiteit wordt. Dit creëert verbondenheid, maar ook blindheid.
En dan is er het bekende onderzoek van Anita Woolley (MIT, 2010) naar collectieve intelligentie. Zij ontdekte dat teams succesvoller zijn als:
- iedereen ongeveer evenveel spreektijd heeft;
- teamleden sociaal gevoelig zijn (aandacht hebben voor elkaars signalen);
- en er diversiteit is in achtergrond, perspectief en ervaring.
Oftewel: sterke teams zijn géén kopieën van elkaar, maar gebruiken hun verschillen als kracht.
Wat succesvolle teams anders doen
Sterke teams vermijden de valkuil van gemakzuchtige harmonie. Ze zoeken juist actief naar verschil. Ze begrijpen dat weerstand en frictie niet vervelend zijn, maar essentieel voor groei.
Een prachtig voorbeeld hiervan is Pixars Braintrust. Bij elke film die Pixar ontwikkelt, wordt een externe groep professionals gevraagd om kritisch mee te denken. Hun enige taak? Vragen stellen, feedback geven, twijfels uitspreken. Zo garandeert Pixar dat creatieve keuzes niet alleen binnen één denkbubbel worden genomen.
Spreker over samenwerken? Dan hoor je dit te weten
Als veelgevraagde spreker op het gebied van samenwerken, teamontwikkeling en collectieve kracht, daag ik teams uit om hun harmonie niet als eindpunt te zien, maar als vertrekpunt. Juist daar waar het schuurt, zit het goud.
Daarom geef ik tijdens mijn lezingen en sessies altijd drie concrete tips:
- Nodig verschil actief uit
Vraag in vergaderingen bewust: “Wie ziet dit totaal anders?” – en geef ruimte en waardering voor het andere perspectief. - Koppel tegenpolen
Laat mensen met tegengestelde ideeën samenwerken aan een vraagstuk. Juist uit botsing ontstaat vaak vernieuwing. - Gun tijd aan de stille denker
Niet iedereen formuleert snel een afwijkende mening. Bouw reflectiemomenten in of laat teamleden schriftelijk input leveren.
Zonder verschil geen beweging
Het team waarmee dit artikel begon, ontdekte dat ook. Door andere teams uit te nodigen om mee te denken, leerden ze hun blinde vlekken kennen. Niet zonder weerstand. Maar door stapje voor stapje te oefenen met verschil, groeide hun samenwerking én hun positie in de organisatie.
Op zoek naar een spreker over samenwerken?
Wil je het verschil maken in hoe jouw team samenwerkt, denkt en groeit? Als spreker samenwerken help ik organisaties om verschil te omarmen, collectieve kracht te versterken en ruimte te maken voor échte vooruitgang.
Benieuwd wat ik voor jouw team of event kan betekenen? Neem gerust contact op!
